Op het IJburg College  hebben wij een lange traditie aan burgerschapsvorming. In ons korte bestaan hebben wij een echte doorlopende leerlijn ontwikkeld! In de onderbouw het vak Mens & Identiteit en in de bovenbouw het eindexamenvak Maatschappijwetenschappen dat tevens gekoppeld is aan projectonderwijs over burgerschap. Zo voeren wij tal van projecten uit in samenwerking met o.a. de Balie waar burgerschapsvorming altijd onderdeel van uitmaakt. 
Onderwijsminister Arie Slob zet ‘Burgerschapsvorming’ weer hoog op de politieke agenda. Meer aandacht voor burgerschap is hard nodig volgens Slob. “Zeker in tijden van individualisering. “Kinderen worden immers niet geboren met een democratisch ‘gen’ en krijgen niet vanzelfsprekend vanuit huis kennis en respect mee voor de basiswaarden van onze samenleving”. Hoe gaan wij hier bij ons op school om met het thema ‘burgerschap’? We nemen een kijkje in de keuken van de onderbouw en de bovenbouw. 
 
De onderbouw: het vak Mens & Identiteit   
Onze onderbouwleerlingen krijgen geen losse lesjes tijdens het mentoraat, maar een gedegen lessencyclus waarin belangrijke elementen, thema’s en handvatten steeds weer terugkeren in de verschillende thema’s. We doen een kwaliteitenspel waarin leerlingen zich bewust worden van hun kwaliteiten en die van de ander. Wij besteden een heel thema aan solliciteren. Ook het thema’s zoals ‘Arm & Rijk’ en ‘mensenrechten’ passeren de revue. Deze thema’s keren dan ook weer terug in andere vaklessen, zoals bij Mens & Maatschappij, Themaleren en Mens & Natuur.  Wij hebben hier op school echt een lijn in ontwikkeld. Daarnaast krijgen onze onderbouwleerlingen les in de psychologie, in geluk, in filosofie. 
 
Marieke Coumans geeft sinds 2012 bij ons in de onderbouw het vak ‘Mens & Identiteit’. Zij vult aan: ‘Mens & Identiteit’ zoomt daarnaast ook in op het keuzeproces van de leerlingen. Wij willen dat kinderen bewust worden van zichzelf en van de wereld om hen heen. Belangrijke vragen die steeds terugkeren zijn: hoe ga je bewust om met verleidingen en uitdagingen en waar kies je uiteindelijk voor...?
 
Vakcollega Kirsten Roosenbrand onderschrijft dit: “burgerschapsvorming is voor mij een vak waarbij leerlingen de kans krijgen om stil te staan bij hun eigen positie binnen de samenleving en de ruimte krijgen om zich uit te spreken over deze onderwerpen. Oftewel, burgerschapsvorming is een vak waarbij kinderen nadenken en praten over het leven”. Kirsten vertelt: “ik ben zelf veel bezig om te ontdekken hoe ik, met dat wat ik kan en heb, een burger kan zijn die een positieve invloed heeft op de samenleving. Dat is waarom ik lesgeef en waarom het vak burgerschap zo goed bij mij past”.
 
De meest trotse momenten zijn toch wel de lessen waarin de puberruil  plaatsvindt! Dit is echt leren in de werkelijkheid: onze leerlingen gaan op bezoek bij iemand anders uit de klas, vaak in een hele andere wijk. Zo worden de leerlingen en soms zelfs ook de ouders geconfronteerd met hun eigen vooroordelen.
 
Bovenbouw Maatschappijwetenschappen, Projecttijd & Stadslab 
Tim Jansen geeft sinds 2015 les in de bovenbouw en vormt de spil achter talloze projecten waarbij leerlingen aan de slag gaan met ‘burgerschap’ in de breedste zin van het woord. Van huis uit is Tim een communicatiewetenschapper die nu zijn ziel en zaligheid heeft gelegd in  het ontwikkelen en uitvoeren van het vak maatschappijwetenschappen en de daarbij behorende projecten. Hij werkt daarbij vaak samen met de Balie, maar ook met Pakhuis de Zwijger en andere externe partijen. Zo wordt de wereld van buiten naar binnen gehaald en vice versa. 
 
Een mooi voorbeeld hiervan was de afsluiting van het Stadslab dat op woensdag 11 juli plaatsvond. Stadslab is een project waarin docenten en leerlingen van het IJburg College en het Calvijn College samen met de Balie en de gemeente Amsterdam, werk maken van burgerschapsonderwijs. Gepresenteerd door ster-leerlingen als Lisa (van het IJburg College) en Salim (van het Calvijn College) kwamen verschillende onderdelen aan bod: “want wat is burgerschapsonderwijs nou eigenlijk en op welke manier zijn de verschillende scholen daar dit jaar mee aan de slag gegaan”? 
Een voor een werden de leerlingen en docenten van de scholen en de nieuwe wethouder van onderwijs, Marjolein Moorman, hier vakkundig over geïnterviewd door Lisa en Salim.
 
De belangrijkste conclusies? Burgerschap is geen vak dat je naast wiskunde en Engels in een of twee uur per week leert. Om te leren en ontdekken hoe we fijn met elkaar samenleven, hoe we omgaan met overeenkomsten en verschillen en op welke plek in de maatschappij jij en je talenten het best tot je recht komen, is meer nodig.  Dit is iets waar je actief mee aan de slag moet en dat terug moet komen in meerdere vakken en projecten op school. Daar is dit jaar door Stadslab een mooie start mee gemaakt. Op het Calvijn College doordat leerlingen zelf een sportdag voor kinderen uit de buurt hebben georganiseerd en op het IJburg College doordat leerlingen een mooi programma hebben georganiseerd in het teken van samen leven in vrede (zie http://ijburgcollege.nl/ijburg1/academie/759-stadslab-bovenbouw-groot-succes).
 
De avond werd afgesloten door de oprichters van Stadslab, Rik Seveke en Bram Eidhof, die vertelden over de plannen met Stadslab voor volgend jaar. Dit project is namelijk nog lang niet klaar; de school kan een cruciale rol spelen in een fijnere en mooiere samenleving. Of zoals Lisa het schitterend verwoordde: “Een docent is misschien nog wel belangrijker dan de president. Een docent heeft namelijk invloed op de volgende generatie en de volgende generatie kan zorgen dat de wereld mooier wordt.”